Zapraszamy na na 3 edycję wyjątkowego cyklu „Z czego zbudowana jest Warszawa?”

To format stworzony z myślą o prawdziwych miejskich koneserach, dociekliwych poszukiwaczach detali i osobach, które chcą spojrzeć na architekturę stolicy od kuchni – a dokładniej: od strony jej budulca, rzemiosła i technologii. 

W tym roku przyjrzymy się bliżej trzem fascynującym tematom: warszawskiej metaloplastyce i kowalszczyźnie, sekretom odlewnictwa i kamieniarstwa przy tworzeniu pomników oraz architekturze schodów wpisanych w miejską przestrzeń.

Każdy blok tematyczny składa się z dwóch części: 

• spaceru terenowego
• stacjonarnej prelekcji, która pozwoli nam zajrzeć za kulisy omawianych zagadnień i zobaczyć to, co nie zawsze jest dostępne podczas klasycznego zwiedzania.

Wszystkie spotkania poprowadzi niezastąpiony Tomasz Lec – architekt, warszawski twórca i niestrudzony badacz materialnego dziedzictwa stolicy.

Fot. Piotr Kała | 2024

HARMONOGRAM SPOTKAŃ (CZERWIEC – PAŹDZIERNIK 2026)

BLOK I: Metaloplastyka i kowalszczyzna Starego i Nowego Miasta

Wiedza na ten temat bywa fragmentaryczna, a przecież historyczne wyroby z metalu to kluczowy element pejzażu warszawskiej Starówki. Przyjrzymy się znikającym szyldom semaforowym, okutym drzwiom (będącym często majstersztykami rzemiosła) oraz niedocenianym kratom okiennym i piwnicznym. Nauczymy się odróżniać prace ślusarskie od kowalskich i odnajdziemy metalowe ślady od średniowiecza po współczesność. Wspomnimy też o latarniach staromiejskich, będących ciekawą kreacją historyczną i efektem połączenia wielu rzemiosł.

21.06.2026 r. (niedziela), godz. 12:00 – Metaloplastyka i kowalszczyzna Starego Miasta – spacer

• Start: Pod Wieżą Zegarową Zamku Królewskiego
• Trasa: ul. Świętojańska – ul. Piwna – Rynek Starego Miasta – ul. Nowomiejska

17.07.2026 r. (piątek), godz. 17:00 – Metaloplastyka i kowalszczyzna Nowego Miasta – prelekcja w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej (MAW)

• Start: Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, ul. Dziekania 1
• O spotkaniu: Spotkanie stacjonarne kontynuujące i poszerzające temat o obszar od ul. Długiej do ul. Zakroczymskiej, oparte na unikalnych slajdach. Podczas prelekcji słuchacze będą mieli wyjątkową okazję osobiście dotknąć oryginalnych przykładów kowalstwa średniowiecznego oraz ślusarki modernistycznej.

BLOK II: Z brązu, kamienia czy betonu, czyli o stawianiu pomników

Pomniki oceniamy zazwyczaj pod kątem estetycznym lub politycznym – my spojrzymy na nie „od środka”, badając ich strukturę, tworzywo i technologię. Poruszymy kwestie rzadko omawiane na klasycznych wycieczkach: czy pomnik to dzieło rzeźbiarza, odlewnika czy kamieniarza? Czym różni się patyna chciana od niechcianej? Przyjrzymy się też warszawskim tablicom pamiątkowym, badając czy podlegają ochronie konserwatorskiej i jak działają jako technologiczne wehikuły czasu.

20.09.2026 r. (niedziela), godz. 12:00 – Z brązu, kamienia, czy betonu, czyli o stawianiu pomników – spacer

• Start: Plac Piłsudskiego przy Grobie Nieznanego Żołnierza
• Trasa: pl. Piłsudskiego – ul. Wierzbowa – pl. Teatralny – ul. Senatorska – pl. Zamkowy

22.09.2026 r. (wtorek), godz. 17:00 – Z brązu, kamienia, czy betonu, czyli o stawianiu pomników – prelekcja w MAW

• Start: Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, ul. Dziekania 1
• O spotkaniu: Spotkanie stacjonarne poszerzające temat o szczególnie istotne obiekty znajdujące się poza trasą spaceru, ze szczególnym uwzględnieniem dzieł Bertela Thorvaldsena oraz innych mniej znanych, a wybitnych artystów. Prowadzący zetknie widzów z modelem gipsowym i woskowym oraz zaprezentuje, jak krok po kroku wygląda forma zdjęta z modelu oraz sam odlew.

BLOK III: Schody, czyli drogą w górę i w dół

Schody to niezwykle istotny ustrój budowlany, rzadko jednak traktowany jako główny bohater miejskich opowieści. Nasz spacer skoncentruje się na Skarpie Warszawskiej, której ukształtowanie wymusiło na przestrzeni dekad szereg ciekawych i malowniczych rozwiązań inżynieryjnych. Odkryjemy ukryte piękno i trwałość konstrukcji drewnianych, parkowych, kamiennych, betonowych i stalowych, które raz zrealizowane, trwają przez dziesięciolecia.

11.10.2026 r. (niedziela), godz. 12:00 – Schody, czyli drogą w górę i w dół – spacer

• Start: Kamienne Schodki od ul. Brzozowej
• Trasa: ul. Brzozowa – ul. Stara – ul. Przyrynek – ul. Sanguszki – ul. Wenedów – Wisłostrada
• Uwaga ze względu na ukształtowanie terenu: Prosimy o założenie wygodnego obuwia!

15.10.2026 r. (czwartek), godz. 17:00 – Schody, czyli drogą w górę i w dół – prelekcja w MAW

• Start: Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, ul. Dziekania 1
• O spotkaniu: Spotkanie stacjonarne kontynuujące i poszerzające temat o najciekawsze obiekty, które nie były osiągalne podczas spaceru terenowego. Na slajdach i we wspomnieniach Tomasza Leca przyjrzymy się m.in. schodom wewnątrz Opery Narodowej, modernistycznym konstrukcjom w Żydowskim Instytucie Historycznym (ŻIH), ocalałym stopniom dawnego hotelu Savoy czy słynnym, kręconym dziełom Bohdana Pniewskiego.

INFORMACJE PRAKTYCZNE:

Wstęp na wszystkie wydarzenia (zarówno spacery, jak i prelekcje) jest BEZPŁATNY.

Na spacery nie obowiązują wcześniejsze zapisy – wystarczy pojawić się w punkcie startowym o wyznaczonej godzinie.

Organizatorzy: Stowarzyszenie Masław | Tu było, tu stało 

Partner projektu: Muzeum Archidiecezji Warszawskiej (MAW)

Patronat medialny: Radio dla Ciebie

Identyfikacja wizualna: Agnieszka Zalotyńska 

Projekt jest współfinansowany ze środków m.st. Warszawy w ramach dotacji udzielonej przez Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Do zobaczenia na szlakach warszawskich materiałów, rzemiosła i detali!